Postanowiłem podzielić się z Wami paroma ciekawostkami związanymi z geografią i pokrewnymi z nią naukami, które znalazłem w kilku godnych uwagi książkach oraz w Internecie. Zdaję sobie sprawę z tego, że niektóre z nich mogą zawierać drobne pomyłki i niedomówienia, za co z góry przepraszam. Wybaczcie też brak dramatyzowania w stylu Discovery i brak porównywania wszystkich większych liczb do osiągów i wymiarów Jumbo Jeta, ale po prostu tego nie znoszę. Zapewne słyszeliście wcześniej o wielu z tych rzeczy, ale mam nadzieję, że niektóre fakty mogą Was jeszcze trochę zaskoczyć.
- Karol Linneusz był naukowcem zakochanym we własnej osobie. Większość wolnego czasu poświęcał na pisanie długich panegiryków na cześć samego siebie, w których deklarował, że nigdy nie istniał "większy botanik lub zoolog", a jego system klasyfikacji stanowił "największe osiągniecie w dziedzinie nauki". Osobom, które kwestionowały jego samoocenę nierzadko zdarzało przekonać się, że od ich imienia pochodzą nazwy chwastów.
- Największa denominacja w historii została przeprowadzona na Węgrzech w 1946 roku. Rekordowa hiperinflacja sięgała 41,9 tysięcy bilionów procent miesięcznie! Gdy ostatecznie zastąpiono pengo forintem, najwyższy nominał miał wartość 100 000 000 000 000 000 000 (sto trylionów). [1-ang]
-
Lodowce górskie pojawiły się na Antarktydzie nie wcześniej niż w najpóźniejszym eocenie. Kontynent ten był pokryty w dużej części lasami liściastymi, podobnymi do tych ze stref umiarkowanych np. z Chile.
- Jeszcze w XVII wieku sądzono, że Ziemia liczy sobie tylko 6000 lat (irlandzki prałat James Ussher po wnikliwych studiach ogłosił, że stworzenie świata nastąpiło 26 października 4004 roku p.n.e. o godzinie 9 rano), w 1750r. liczba ta urosła do 100 000, obecnie (2009) wiek naszej planety szacuje się na 4,6 mld lat.
- Gdyby skompresować trwające 4, 6mld dzieje ziemi do jednego roku, kalendarz wyglądałby następująco:
1 stycznia, 0:00 Powstanie naszej planety
25 lutego Początki życia (pierwsze komórki)
4 marca Powstają najstarsze istniejące dzisiaj formacje skalne
17 kwietnia Początki bakterii
2 grudnia Pojawiają się rekiny
13 grudnia Pojawiają się dinozaury
14 grudnia Pojawiają się ssaki
15 grudnia Pojawiają się żółwie
19 grudnia Pojawiają się ptaki
31 grudnia, 17:17 Pierwsze homonidy
31 grudnia, 22:05 Pierwsza z 4 epok lodowcowych
31 grudnia, 23:48 Początek gatunku Homo Sapiens
1 stycznia,00:00 II wojna światowa
- Nazywanie wilgotnych lasów równikowych dżunglą jest błędem. Dżungla to formacja krzewiasta występująca tylko w Azji płd-wsch.
- Finlandia to nie Skandynawia. W krajach nordyckich do Skandynawii zalicza się tylko trzy kraje: Danię, Norwegię i Szwecje. Tak, więc jeśli spotkasz np. Fina lepiej uważaj na to, w jakim kontekście używasz tej nazwy. To mniej więcej tak, jak gdybyś próbował wmówić mieszkańcowi Sosnowca, że mieszka na Śląsku.
- Jeszcze do końca XIX wieku muzea były przeznaczone niemal wyłącznie dla elity, ale nawet ona miała trudności z dostępem. W początkach działalności British Museum potencjalny zwiedzający musiał najpierw złożyć pisemne podanie oraz odbyć krótką rozmowę w celu zweryfikowania, czy w ogóle zostanie wpuszczony. Zwiedzanie było możliwe dopiero przy trzeciej wizycie. Ten stan rzeczy zmienił dopiero Robert Owen, który w 1856 roku został kierownikiem sekcji naturalnej muzeum brytyjskiego.
- W wieku 12 lat fizyk John Dalton był już dyrektorem założonej przez siebie szkoły. Jakkolwiek nie cieszyła się ona zbyt dużym powodzeniem.
- Największa głębokość, na jaką kiedykolwiek udało się dotrzeć człowiekowi to 10 918 metrów - do wnętrza największej głębi na Ziemi - rowu Mariańskiego. Dokonał tego w 1960 roku francuski dwuosobowy batyskaf Trieste. Ciśnienie na tej głębokości przekracza 8000 hektopaskali, dlatego grubość ścian wspomnianej łodzi sięgała 13 cm. Przez ostatnie 50 lat nikomu nie udało się zanurzyć na podobną głębokość, przyczyną są niezwykle wysokie koszty - szacuje się, że obecnie podobna wizyta w głębinach kosztowałaby 100 mln dolarów (ciekawe ile to jumbo jetów).
- Karol Darwin uwielbiał dokładne liczby. Według jego obliczeń ziemia liczyła sobie dokładnie 306 662 400 lat, kilka lat później obliczył, że liczba robaków na przeciętnym akrze angielskiej ziemi wynosi 53 767.
- Poziom morza jest w pewnym sensie pojęciem abstrakcyjnym. Morza i oceany nie mają jednakowego poziomu, np. poziom wody na zachodnim Pacyfiku jest o pół metra wyższy niż na jego wschodnich krańcach. Głównymi czynnikami powodującymi te różnice są siła Coriolisa, prądy morskie oraz wiatry.
- Gdyby stopić cały lód znajdujący się na Antarktydzie, poziom morza podniósłby się o ponad 60 metrów.
- Ponad 60% ludności świata żyje w odległości nie większej niż 100 km od wybrzeża.
- Co roku na rzecz Bałtyku tracimy około 50 ha plaż. Jeszcze 10 000 lat temu linia brzegowa naszego morza znajdowała się 20-100 km dalej na północ niż obecnie, a poziom wody znajdował się 50 metrów niżej. [1]
- Czy zastanawialiście się kiedykolwiek dlaczego tereny Polski czy lodowatego Spitsbergenu są tak bogate w węgiel pomimo tego, że pokłady tego surowca powstawały jedynie w ciepłym klimacie okołorównikowym? Wszystko to dzięki wędrówce płyt tektonicznych. W karbonie (kiedy powstawały największe pokłady czarnego złota) obszary naszego kraju znajdowały się właśnie w okolicach równika.
- Najdłuższy na świecie prosty odcinek torów znajduje się w południowej Australii, ma 478km. Linia łączy miasta wschodniego wybrzeża Australii z Perth na zachodzie.
- Chicago jest drugim po Warszawie miastem świata, które zamieszkuje największa populacja Polaków - około 1, 3 mln. Natomiast aż 9,3% mieszkańców stanu Wisconsin stanowi ludność polonijna.
- Mount Everest (8848 m n.p.m.) nie zawsze jest uznawany z najwyższą górę świata. Wg. niektórych najwyższym szczytem na Ziemi jest Chimborazo (6267 m n.p.m.), a dokładniej szczytem najbardziej odległym od środka Ziemi - wynika to z położenia masywu w pobliżu równika (ruch obrotowy Ziemi sprawia, że średnica równika jest o 43 km większa niż średnica pomiędzy biegunami). Z kolei jeszcze inni naukowcy twierdzą, że miano najwyższego szczytu przysługuje wulkanowi Mauna Kea na Hawajach (4207 m n.p.m.), ponieważ kolejne 10203 m masywu zatopione jest pod powierzchnią Pacyfiku.
Przypomina to trochę sposób, w jaki amerykańskie media prezentowały tabelę medalową igrzysk w Pekinie - wg. nich rywalizację wygrały Stany Zjednoczone (razem 110 medali, 36 złotych), a nie jak informowały media w innych krajach - Chiny (razem 100 medali, lecz w tym 51 złotych).
- 90% Japończyków mieszka na 10% obszaru swojego kraju - na nizinnych wybrzeżach, reszta to trudno dostępne tereny górskie i wyżynne. W żadnej części kraju niziny nie są na tyle duże, by sięgały aż po horyzont.
- Największe wiercenie w głąb skorupy ziemskiej zostało wykonane przez Rosjan na półwyspie Kolskim, wg. różnych źródeł sięgało od 13, 5 do 15km (jest to dolna granica epigeosfery, czyli przestrzeni, do jakiej sięga gospodarcza działalność człowieka).
Wg. niektórych teorii spiskowych już na głębokości 14km słyszalne są przeraźliwe odgłosy z piekła. Rosyjscy geolodzy podobno "płakali z przerażenia ". [1]
- Gdyby nie ciepły Golfsztrom (Prąd Zatokowy), warunki klimatyczne na obszarach Wielkiej Brytanii, północnej Francji, Skandynawii przypominałyby te, które panują obecnie na Grenlandii. Prąd ten ogrzewa powietrze w takim stopniu, że temperatury na podobnych szerokościach geograficznych są niższe nawet o 20 st. C. [1 - ang]
- Długość doby ulega zwiększeniu w tempie ok. 2 milisekund na 100 lat. Jeszcze 4 mld lat temu ziemska doba trwała tylko 18 godzin. Wszystkiemu winien jest księżyc, który oddala się od Ziemi w tempie 38mm rocznie. [1]
[2]
- Od czasów Krzysztofa Kolumba Ameryka oddaliła się od starego kontynentu o około 15 metrów. Ocean Atlantycki rozszerza się w tempie około 2, 8 cm na rok, z kolei Alpy podnoszą się w tempie 1 cm na 20 lat, Wielki Kanion Kolorado pogłębia się o 1cm, co 15 lat.
- Naukowcy uważają, że w całej historii Ziemi istniało od 30 miliardów do 4 bilionów (!) różnych gatunków istot żywych. 99,9% z nich już nie istnieje. Średni czas życia zaawansowanych gatunków wynosi niespełna 4 mln lat - tyle, ile liczy historia Homo Sapiens. Wniosek: czas zrobić miejsce innym organizmom.
- Najwyższa zanotowana przez człowieka fala tsunami uderzyła 9 czerwca 1958 r. w wybrzeża Alaski. Wysokość fali wyniosła 524 m (słownie: pięćset dwadzieścia cztery metry)! Śmierć poniosło 5 osób. Dla porównania fale tsunami z 2004 roku sięgały maksymalnie 15 metrów, zginęło prawie 300 000 osób. [1 - ang]
Źródła:
Bill Bryson - Krótka historia prawie wszystkiego
Andel Tjeerd H. - Nowe spojrzenie na starą planetę. Zmienne oblicze Ziemi
Wikipedia